Bazylia to jedno z tych ziół, którego nie sposób pomylić z żadnym innym. Charakterystyczny zapach i smak sprawia, że coraz częściej gości na naszych stołach. Doskonale komponuje się z pomidorami, daniami mięsnymi, zupami i sałatkami. Stanowi podstawowy składnik sosu pesto. Doceniana zwłaszcza ze względu na właściwości wspomagające pracę układu trawiennego. Mało kto wie, że bazylia jest w stanie poprawić również nastrój i wykazuje działanie podobne do melisy. Wykorzystywana w przemyśle spożywczym do produkcji likierów, wyrobów czekoladowych, a nawet lodów. Stosowana w przemyśle kosmetycznym do wyrobu mydła i perfum. Posadzona w doniczce odstraszy komary. Co jeszcze powinieneś o niej wiedzieć?
-
-
-
-
-
-
Bazylia – jak ją wykorzystać w kuchni?
Trochę historii – pochodzenie i uprawa bazylii
Bazylia to roślina znana w naszym kraju również jako bazylek ogrodowy, bazyliszka polska, balsam. Nazwa prawdopodobnie wywodzi się od greckiego słowa „basileus”, co oznacza króla. Niektórzy twierdzą, że w ten sposób nawiązano do niezwykłych właściwości tej przyprawy. Znana była już w starożytnym Rzymie, Grecji, Egipcie. Wspomina się o niej także w indyjskich Wedach i to właśnie Indie uważane są za ojczyznę bazylii. Ciężko jednak ustalić pierwotne rejony upraw. Do Polski została sprowadzona z Włoch w XVI w. Obecnie uprawiana w krajach tropikalnych oraz w klimacie ciepłym i umiarkowanym w Europie, Azji i Ameryce. Jest to roślina jednoroczna, dorasta do 50 cm wysokości. Jak wygląda bazylia? Ma charakterystyczne, jajowate liście, białe lub różowe kwiaty i ciemne owoce. Okres kwitnienia przypada na lipiec-październik. Pierwsze siewki pojawiają się już po około 7-10 dniach od wysiewu nasion. Hodowla odbywa się na kilka sposobów. Może to być wysiew nasion bezpośrednio na polu lub uprawa z rozsady przygotowanej w szklarni. Możliwa jest także uprawa domowa w doniczce lub w ogrodzie. Lubi ciepłe, nasłonecznione miejsca. Wymaga żyznej, próchnicznej gleby. Wyróżnia się około 60 odmian bazyli. Największe znaczenie w uprawie ma bazylia pospolita. W Polsce uprawiana jest głównie bazylia czerwonolistna, drobnolistna oraz grecka. Gatunki te charakteryzują się dużą zawartością olejków eterycznych.
Jak przechowywać i gdzie kupić?
Prawidłowe przechowywanie bazylii sprawi, że na dłużej pozostanie ona świeża i zachowa swoje cenne wartości odżywcze. Świeża bazylia nie lubi wilgoci, dlatego najlepiej owinąć ją w papierowy ręcznik i schować do lodówki, aby liście nie więdły. Dobrym pomysłem jest również rozdrobnienie jej, zalanie oliwą i zamknięcie w szczelnym pojemniku. W takiej formie także przechowujemy bazylię w lodówce, zachowa ona świeżość nawet do 5 miesięcy. Wiele osób zadaje sobie pytanie, czy bazylię można mrozić. Świeże liście najlepiej zamrozić w kostkach lodu lub skropione olejem, który utrwali jej aromat. Suszoną bazylię dobrze jest przechowywać w szczelnym pojemniku. Warto zwrócić uwagę na opakowanie, w jakim jest sprzedawana. Liście powinny mieć naturalny kolor, co jest oznaką, że proces suszenia przebiegł prawidłowo. Dobrze zaopatrzyć się w nią u sprawdzonego dostawcy, aby mieć pewność, że była przechowywana w odpowiednich warunkach. Pomocne mogą okazać się opinie innych konsumentów.
Przeciwwskazania
Nie ma przeciwwskazań do spożywania liści bazylii i na ogół nie wywołuje ona skutków ubocznych, o ile jest spożywana w rozsądnych ilościach. Nie zaleca się jednak stosowania tej przyprawy kobietom w ciąży. Szczególna ostrożność powinny zachować również osoby cierpiące na choroby układu krążenia, zaburzenia krzepliwości krwi, nadciśnienie i epilepsję. W przypadku wskazanych powyżej schorzeń, przed spożyciem bazylii najlepiej zasięgnąć opinii lekarza.
Właściwości bazylii
Badania naukowe dowodzą, że bazylia może pozytywnie wpływać na układ trawienny, ponieważ ułatwia przyswajanie pokarmu. Pobudza produkcję soków żołądkowych, działa przeciwskurczowo, lekko wiatropędnie. Wykazuje właściwości przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Naukowcy twierdzą, że bazylia może działać podobnie do melisy. Pozytywnie wpływa na nasz nastrój, dodaje sił witalnych. Olejek eteryczny zawarty w bazylii pospolitej może również poprawiać jakość snu, polepszać pamięć i koncentrację, działa kojąco w bólach migrenowych głowy, nerwobólach i bólach reumatycznych.
Co zawiera bazylia?
Przyprawa ta jest źródłem cennych dla zdrowia mikro i makroelementów. Zawiera magnez, żelazo, wapń, potas, fosfor i kwas foliowy. To także skarbnica witamin A, E i C. Już 20 gram bazylii pokrywa dzienne zapotrzebowanie organizmu na witaminę K. Zawarte w niej flawonoidy mogą przyczynić się do niwelowania niekorzystnego wpływu wolnych rodników. Zwraca się uwagę również na cenne dla zdrowia oleje, które wykazują pozytywny wpływ na system immunologiczny organizmu.
Bazylia – jak ją wykorzystać w kuchni?
Bazylia ceniona jest na całym świecie głównie jako przyprawa. Charakterystyczna zwłaszcza dla dań kuchni śródziemnomorskiej. Może być spożywana zarówno w stanie świeżym, jak i po wysuszeniu. Z czym ją jeść? Bazylię dodaje się do zup (np. do rosołu), świetnie komponuje się z pomidorami, stanowi popularny dodatek do sałatek, omletów, twarożku, potraw z warzyw i makaronu. Ma charakterystyczny orzeźwiający smak, jest słodkawa i lekko pikantna. Często stosuje się ją do pizzy z uwagi na zawartość olejków eterycznych o niepowtarzalnym bukiecie zapachowym.
Najbardziej znane danie z użyciem bazylii to włoskie pesto.
Bazylia nadaje potrawom orzeźwiający, lekko słodki smak. Stosuje się ją do przyprawiania farszów, kiełbas, mięs, baraniny i pasztetów. Świeżą bazylią posypuje się dania z pomidorami i dania kuchni włoskiej
Liście bazylii znakomicie uzupełniają sałatki i zupy. Przyprawa ta jest nieoceniona jako marynata i sprawia, że każda potrawa smakuje o wiele lepiej.
Bibliografia
Magdalena Wyszkowska-Kolatko, Paulina Koczurkiewicz, Katarzyna Wójcik, Elżbieta Pękala – „Rośliny lecznice w terapii chorób skóry”’ Postępy Fitoterapii 3/2015
