Jod – dlaczego jest tak ważnym składnikiem dla naszego zdrowia?

Jod należy do grupy pierwiastków śladowych, które są niezbędne dla funkcjonowania organizmu człowieka. Niestety, mimo rosnącej wiedzy na temat jego istotności, na świecie nadal stwierdza się znaczącą ilość przypadków niedoboru niniejszego składnika. I chociaż większość z nas niedobory jodu kojarzą się z chorobami w obrębie gruczołu tarczycowego, okazuje się, iż pierwiastek ten odpowiada również za prawidłowe funkcjonowanie innych narządów. Jakie funkcje spełnia w naszym organizmie jod? I w jakich produktach spożywczych powinniśmy go szukać? Odpowiedzi na te pytania oraz najważniejsze informacje na temat jodu znajdziesz w dalszej części tekstu.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie funkcje jod spełnia w organizmie człowieka;
  • Jakie są możliwe skutki niedoboru jodu;
  • Jakie są możliwe skutki nadmiaru jodu;
  • W jakich produktach znajdziemy najwięcej jodu.

Jakie funkcje jod spełnia w organizmie człowieka?

Jod jest powszechnie występującym w naturze pierwiastkiem. Znajdziemy go między innymi w skałach, powietrzu, glebie, jak również organizmach żywych. Składnik ten jest przede wszystkim odpowiedzialny za produkowanie hormonów tarczycy, wśród których wyróżniamy:

  • Tyroksynę (T4); oraz
  • Trójjodotyroniny (T3).

Oba z powyższych hormonów stanowią czynnik niezbędny dla prawidłowej czynności tarczycy, jak również odpowiedniego rozwoju układu nerwowego oraz mózgu. Badania nad niniejszym pierwiastkiem dowodzą również, iż utrzymywanie jego odpowiedniego poziomu w organizmie zapewnia optymalne funkcjonowanie serca, mięśni, nerek oraz przysadki mózgowej. Warto również wiedzieć, iż wyżej wymienione hormony (których powstawanie uzależnione jest od prawidłowego poziomu jodu w organizmie) regulują procesy wzrostu, jak również dojrzewania komórek. Dodatkowo, wpływają one na wytwarzanie energii oraz utrzymywanie prawidłowej temperatury ciała.

Jakie są możliwe skutki niedoboru jodu?

Niedobór jodu w organizmie człowieka (zwłaszcza wśród kobiet w okresie ciąży) może doprowadzić do poważnych konsekwencji dla naszego zdrowia. Wśród najczęściej występujących wyróżniamy:

  • Niedoczynność tarczycy;
  • Powstanie charakterystycznego wola (umiejscowionego w okolicach szyi/narządu tarczycy);
  • Wyraźne powiększenie gruczołu tarczycowego.

Należy również wiedzieć, iż dostarczanie nieodpowiednich ilości jodu w diecie kobiet ciężarnych oraz najmłodszych dzieci może przyczyniać się do istotnych zaburzeń rozwoju, zarówno w kontekście psychicznym (poznawczym), jak i fizycznym. Najnowsze badania naukowe próbują ustalić związek między niedoborem niniejszego pierwiastka w codziennej diecie, a wzrostem diagnozowanych przypadków autyzmu wśród dzieci. Ponadto, niedostateczna ilość jodu w diecie w przebiegu ciąży jest w stanie wpłynąć na powstawanie nieodwracalnych zmian w obrębie struktur mózgu. Badania naukowe dowodzą również, że niedobór tego pierwiastka może powodować istotne problemy z płodnością, utrzymaniem ciąży, a nawet wpływać na zwiększanie odsetka śmiertelności wśród noworodków.

Jakie są możliwe skutki nadmiaru jodu?

Chociaż w przypadku osób zdrowych, nadmierna ilość spożywanego wraz z pożywieniem jodu nie wpływa istotnie na zdrowie i samopoczucie, w przypadku osób zmagających się z chorobami autoimmunologicznymi w obrębie tarczycy, taka sytuacja może doprowadzić do poważnych zaburzeń stanu zdrowia. Wśród najczęściej występujących konsekwencji, wynikających ze spożywania zbyt dużych ilości jodu, wyróżniamy:

  • Nadczynność tarczycy;
  • Częstsze występowanie odczynów alergicznych, jak również zmian skórnych;
  • Nadmierną produkcję śluzu w obrębie oskrzeli;
  • Nadmierną czynność gruczołów ślinowych.

W nielicznych przypadkach, w których dochodzi do istotnego przekroczenia zalecanej dawki jodu, może dochodzić do ostrego zatrucia jodem. W takim przypadku, możemy zmagać się z silnym bólem brzucha (a nawet nudnościami, biegunką i/lub wymiotami), uczuciem pieczenia w obrębie jamy ustnej, górnych dróg oddechowych, jak również żołądka, obecnością białka w wydalanym moczu oraz zaburzeniami rytmu serca.

W jakich produktach znajdziemy najwięcej jodu?

Największą ilość jodu znajdziemy w produktach pochodzących z wód morskich. Dlatego też, w naszej diecie powinno znaleźć się miejsce na:

  • Świeże ryby morskie (ze szczególnym uwzględnieniem dorsza, halibuta, jak również śledzi);
  • Mięczaki i skorupiaki.

Warto również wiedzieć, że sporą ilość jodu możemy również znaleźć w soli kuchennej (jodowanej), w orzechach laskowych, jak również w brokułach i w oleju z tuńczyka. Zgodnie z zaleceniami Instytutu Żywności i Żywienia, w ciągu tygodnia przynajmniej przez 2 dni powinniśmy spożywać świeże ryby morskie (najlepiej przyrządzone w piekarniku lub gotowane na parze).

Podsumowanie

Jod stanowi niezbędny pierwiastek w organizmie człowieka. Zarówno jego niedobór, jak i nadmiar może doprowadzić do istotnych zaburzeń zdrowia, ze szczególnych uwzględnieniem chorób w obrębie tarczycy. Dlatego też, tak ważne jest, aby w naszej codziennej diecie nie brakowało świeżych produktów pochodzących z mórz, jak również warzyw. Dzięki temu, będziemy w stanie zapewnić zarówno sobie, jak i naszym dzieciom, zdrowie oraz dobre samopoczucie przez długie lata.